Con đường đi học đẫm mồ hôi của những đứa trẻ H’mông

3h sáng, buôn H’Mông chìm trong Sửa máy tính quận Gò Vấp giấc ngủ, đâu đó chỉ thưa thớt tiếng gà gáy và đom đóm còn lập lòe thì nhà Hóa đã sáng đèn. Nuốt vội bát cơm nguội tối qua, con bé vừa dụi mắt cho tỉnh ngủ vừa cấp sửa soạn đồ đoàn để một tiếng sau đạp xe đi học.
4h sáng, trên núi trời vẫn tối đen, sương lạnh ngắt mờ mịt. Đi thay Mực Máy In Quận Phú Nhuận dép nhựa, để đầu trần, Hóa buộc lên đầu cái đèn bấm rồi đạp xe mất hút vào màn đêm.
Nhà Hóa nằm ở nơi sâu nhất của buôn Trong, gần cuối rừng, đi đến trường phải mất 15 km. Gần một nửa là đường núi, và đó cũng là quãng đường ám ảnh nhất với nữ sinh học lớp 6 này.

Đường toàn dốc lên xuống với cua gấp, đá tảng, đá hộc, đá dăm Cài Win Quận Gò Vấp trải khắp nơi với chí ít 5 con dốc và 2 con suối. Ánh sáng từ chiếc đèn pin gắn trên đầu con bé lắc lư, động dao như ngọn đèn trong cơn bão biển. Chiếc xe đạp nảy như bay, Hóa tài xế bằng kinh nghiệm sau những lần bị ngã.

Gọi là đạp xe nhưng được đạp thì ít mà dắt bộ thì nhiều. Đường đi toàn Cài Đặt Máy Tính Quận Gò Vấp dốc với những hố đất sâu, ánh đèn không soi kịp. Người dân nơi đây kể mùa nắng, đường còn khô ráo, còn khi vào mùa mưa, mỗi lần đi học, các em ngã không sao nhiêu lần mà đếm.

Khổ nhất là đoạn Cứu Dữ Liệu Ổ Cứng Quận Gò Vấp qua suối, bên trên là cầu phao tạm không có thành cầu, dưới là nước chảy xiết, đá lởm chởm. Cây cầu hẹp được ghép bằng những tấm ván lâu năm nên yếu, người đi qua là rung bần bật. Mưa to, nước lớn thì trôi luôn cầu.

Hóa vẫn nhớ câu nói của bố ngày trước tiên đi Sửa Máy In Quận Gò Vấp học, lúc em khóc vì thấy con đường tối đen như mực: “Không sợ ma đâu mà, bố đưa đi vài lần là quen”. Thấm thoắt, đến giờ, Hóa đã có 3 năm kinh nghiệm đi học trên con đường này. hiện thời không còn sợ ma, điều lo lắng nhất của cô bé là sợ muộn giờ Nạp Mực Máy in Quận Gò Vấp học.

“Không biết trước sẽ bị ngã lúc nào, hay mưa đột ngột có khi sách vở trôi sông hết nên phải đi thật sớm”, cô bé nói.

6h sáng, buôn H’Mông đã ríu rít tiếng nói cười của thay Mực Máy in Quận Gò Vấp những em bé học mẫu giáo. Người lớn đã lên rừng làm rẫy, còn lũ trẻ em cũng bắt đầu í ới gọi nhau tới lớp. Điểm trường cách nhà tầm 5 km, những bàn chân nhỏ vừa đi vừa chạy bộ tới trường.

Mỗi buổi sáng đi học, đám trẻ sẽ được bố mẹ cho một hai nghìn mua kẹo. Chẳng biết có vì kẹo hay không mà những em bé ở buôn H’Mông rất thích đi học, hi hữu lắm mới có đứa nghỉ vì bị ốm hay con nước quá to cuốn trôi mất cầu phao.

9h sáng, cánh rừng vẫn Nạp Mực Tận Nơi HCM chưa lặng yên trở lại sau bước chân của lũ trẻ mầm non thì lại xáo trộn bởi lọc cọc tiếng xe đạp vì đã tới giờ đi học của Hương cùng các bạn lớp 8 trường THCS Hoàng Văn Thụ (cũng là trường của Hóa). Hương là chị gái Hóa, cô bé đã có tới 8 năm thân thuộc với từng hòn đá, ổ gà trên con đường nơi đây.

Hanh trinh tim chu giua dem cua lu tre tren dinh nui hinh anh 12Hanh trinh tim Sửa máy tính hóc môn chu giua dem cua lu tre tren dinh nui hinh anh 13
Giờ vào lớp của ca chiều là 12h30, nhưng mùa khô, Hương và các bạn phải đi từ 9h sáng để tránh cái rát của nắng rừng. Năm học trước, Hương Cài win laptop hóc môn được danh hiệu học trò khá. Nỗi lo âu lớn nhất của cô học trò này không phải những giọt mồ hôi mỗi lần đến trường, mà là có thể được tiếp tục theo học lên cấp ba hay không. Nhà Hương cùng 84 gia đình khác trên núi vẫn chưa có sổ hộ khẩu.

Anh Dương Văn Phình và những cây cà phê của mình trên rẫy.
Ban chỉ đạo Tây Nguyên ước lượng dân số Tây Nguyên tuổi 1975-2017 tăng hơn 6,5 lần, trong đó dân di cư tự do chiếm hơn nửa. Quá trình tăng dân số đột biến ảnh hưởng rất nhiều cảnh quan, hệ sinh thái và giá trị tài nguyên. Theo Tổng cục Lâm nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn), tỷ lệ che phủ rừng của Tây Nguyên liên tục giảm mạnh, từ 67% năm 1976 xuống còn 54,7% năm 2000 và chỉ đạt 43,5% năm 2017.

Dân cư nhiều đồng nghĩa lực lượng cần lao tăng, Nạp Mực Máy In Hóc Môn bàn thảo mua bán của vùng cũng phát triển. Tuy nhiên, lượng người tăng ngoài mức quy hoạch thì sẽ dẫn tới quá tải về nhiều thứ, trong đó có hạ tầng và đặc biệt là thiếu đất sinh sản, hạ tầng xã hội như trường học, bệnh viện… Biến đổi này vừa là động lực nhưng cũng là áp lực cho kinh tế Tây Nguyên.

Người dân ở đây đẻ nhiều, trung bình mỗi nhà có 4 đứa trở lên. Nhà đẻ để lấy con trai, nhà đẻ để có thêm lao động, có người thì “đẻ cho hết trứng”… Những đứa trẻ cứ thế sinh ra và lớn lên, và thậm chí còn chưa làm giấy khai sinh.

Ở buôn Trong không có sổ hộ khẩu, vợ chồng chẳng thể đăng ký thành thân với nhau. Thế nên, con sinh ra không được làm giấy khai sinh, hoặc chỉ có tên mẹ trong giấy tờ. Không khai sinh, không hộ khẩu, bọn trẻ không được đi học. Muốn có hộ khẩu, cư dân phải di chuyển ra buôn Ngoài ở, nhưng hiện tại ở đó quỹ đất đã không còn nhiều, đất canh tác không có. Nếu ra buôn Ngoài, không có ai ở lại canh rẫy trên rừng.

Buôn Ngoài cái gì cũng có, chỉ đất trồng là không. Sự lo lắng lớn nhất Thay Mực Máy In Hóc Môn của người dân buôn H’Mông là đất canh tác.
Anh Mười, cháu họ anh Phình vào Ea Kiết từ ngày mới biết đi. Anh Mười lớn lên không có đất, đi làm thuê rồi xin mua lại đất của người đến trước. Không được đứng tên, không có hộ khẩu, anh vẫn dốc hết tiền dành dụm cất ngôi nhà khang trang để vợ con yên tâm ở, dù anh chị giờ cũng không giấy thành thân.

“Mình biết mình ở đất của Nhà nước mà. Hồi trước đi họp cử tri, cán bộ có nói sẽ cấp đất, cấp giấy cho mình, nhưng mình phải xuống dự án mới được”, anh Mười nói.

Dân buôn Trong giờ ai cũng mong có một cây cầu kiên cố, con đường tử tế như lời cam kết rằng họ sẽ có sinh kế để làm ăn. Anh Phình nói: “quốc gia còn thương dân là sẽ làm đường mà, chỉ mong sớm sớm cho mấy đứa con nó đi học”.

Ngày trước, hồ hết lũ trẻ đến trường đều phải đi bộ, nhà nào cố lắm thì mua được cho con cái xe đạp cũ. Mấy chục đứa, có lớn có nhỏ, sáng nào cũng lọ mọ dậy từ 2h, rồi đi bộ xuống trường. Trời mưa, chúng phải nghỉ hết ở nhà vì cầu qua suối sập hoặc trôi mất dạng.

Mấy năm nay, gần buôn Trong có phân hiệu mẫu giáo và tiểu học, mỗi sáng, lũ trẻ chỉ phải đi bộ khoảng 5 km tới trường. Những đứa trẻ lớn hơn đi học xa được xã cấp cho xe đạp. Từ ngày có xe đạp, Hóa ngủ thêm một tiếng đồng hồ mỗi sáng, 3h mới phải dậy chuẩn bị phát xuất.

Đường đến trường xa quá, người lớn chạy xe máy đã mất gần 45 phút, thế mà những đứa trẻ cùng lứa với Hóa một ngày đi hai bận, 4h sáng đi, 12h trưa về. 30 km cả đi lẫn về, tính tròn một tháng, những đứa trẻ ở đây chuyển di quãng đường bằng từ Hà Giang đến Huế. Đó là một thử thách không nhỏ đối với mong muốn đi học của lũ trẻ. Nhiều đứa vì nản đã nghỉ học.

Thu nhập làng nhàng của mỗi hộ tại đây khoảng 60 triệu đồng một năm, nếu trúng mùa. Số tiền đó, gia đình phải ăn xài tiện tặn lắm mới đủ cho con đi học. Đầu năm nay, dù được giảm 70% vì có giấy hộ nghèo, anh Phình phải đóng học phí cho 5 con gái 8 triệu đồng.

Cả 5 chị em nhà Hương với Hóa đều được bố cổ vũ đi học. “Ngày xưa ở Hà Giang, 2h đi từ nhà xuống chợ phải 14h mới tới, mình không có tiền đi học, đâu có biết chữ. hiện giờ đỡ hơn, mình muốn con đi học lắm. Nó còn học là mình còn lo cho nó học”, anh Phình nói.

Hanh trinh tim chu giua dem cua lu tre tren dinh nui hinh anh 24Hanh trinh tim chu giua dem cua lu tre tren dinh nui hinh anh 25
Góc học tập của chị em nhà Hương và bé Vi.
Bé Vi (con gái anh Mười) vừa lên lớp 2. Mỗi tối, em học bài dưới ánh điện chấp chới của bóng đèn độc nhất trong nhà. Bàn học là cái loa cũ bị hư được bố xin về. Vi học lớp 2 nhưng nói tiếng Kinh không rõ, đọc bài cũng phải đánh vần từng chữ.

Nhà anh Phình chỉ có một gian độc nhất, góc học tập của 5 chị em nhà Hương Hóa là nền đất ngay cạnh chỗ ngủ. Tối về, cả lũ bày sách vở, cứ thế nằm dài ra đất bảo nhau học. Hương là một trong số hiếm hoi những đứa trẻ ở buôn Trong học khá. Mấy năm liền, cô bé đều được giấy khen.

Ở buôn H’Mông, mọi người rất thích hát, hay hát nhất là bọn trẻ con. Đi học về, cả bọn cứ thả cặp sách ở nhà rồi chạy ra gốc cây, cả trai cả gái xúm xít hát hò. Không phải đứa nào cũng hát rành rọt tiếng Kinh, câu hát độc nhất vô nhị bọn trẻ cùng thuộc và vang lên mỗi buổi chiều là “Hôm nay, em đi đến trường/Từng ánh mắt vui bên thầy cô…”

Liên Hệ Ngay...